*Here is the statement of the people of Ternate, Cavite expressing their disapproval of the planned sanitary landfill to be established in Brgy. Sapang. The fight to protect the integrity, welfare and preservation of the environment and of the people of Ternate and Cavite in the whole continues to this day.

Layon ng mga Caviteño ang proteksyon ng kapaligiran para sa pagpapatuloy ng sangkatauhan.

Kami, ang mga mamamayan ng Ternate, kaisa ang mga nagmamalasakit na institusyon, ahensya at organisasayon mula sa iba’t-ibang sektor ng lipunan sa Cavite, ay labis na tumututol sa iminimungkahing Sanitary Landfill sa Brgy. Sapang, Ternate, propwnent nita na ENVIRONSAVE, Inc.

Ang panawagang ito ay aming isinasagawa dahilan sa mga sumusunod:

1. ISYUNG PAGKAPALIGIRAN. Ang panukalang lugar para sa naturang imbakan ng basura ay kabahagi ng tinatawag na kawa o lunas ng tubig o Ground Water Basin Area, ayon sa pag-aaral ng Japanese International Cooperating Agency (JICA) at Local Water Utilities Authority (LWUA). Bilang isang imbakan ng tubig, makakapinsala ang posbileng pagtagas ng dumi na magmumula sa katas ng mga basurang itatambak sa naturang lugar.

Ang naturang lugar ay idineklara din bilang bahagi ng bufferzone ng Mt. Palay palay – Mataas na Gulod Forest Reservation/National Park, (Proclamation No. 1594). Bilang isang deklaradong lugar para sa konserbasyon ng likas na yaman at turismo, ang Ternate ay hindi dapat pahintulutang malapastangan, bagkus ito ay patuloy na dapat maproteksyunan. Kasabay nito, ang Ternate ay naitalaga bilang Environmentally Constrained Area, ayon din sa Provincial Developmental Plan ng Cavite. Ito ay nangangahulugan na hindi maaaring gumawa ng anumang aktibidades o proyekto na maaaring makaapekto o makapagpabago sa natural na estado ng naturang lugar.

Idagdag pa dito ang katutuhanang ang lupa sa naturang lugar ay volcanic, na ang uring ito ay makakapagpalala lamang ng pagsira ng lining ng isang landfill, dahilan ng pagtagas ng mga nakalalasong katas ng basura. Kung sa gayon, ang Ternate ay hindi tugmang lugar para sa isang tambakan ng basura. At ayon din sa mga pag-aaral, tulad ng ginawa ng United States – Environmental Protection Agency (US-EPA), kahit pa sa isang normal na uri ng lupa at mataas na kalidad ng liner, ang kahit anumang landfill ay magkakaroon ng pagtagas ng mga nakalalasong katas, dahil na din sa mga kemikal na dulot ng mga itinambak na basura.

2. ISYUNG PAGKALUSUGAN. Base sa karanasan mula sa Carmona, ang operasyon ng isang imabakan ng basura ay nagdudulot ng polusyon na nakakapinsala sa kalusugan ng mga taong direktang nakapaligid dito, gayundin ang karatig bayan. Ayon pa din sa pag-aaral na isinagawa ng mga eksperto, tulad ng US-EPA, ang mga nakakalasaong hangin o likido na nagmumula sa landfill ay maaaring magdulot ng kanser sa gall bladder, baga at tiyan, leukemia, at iba pang abnormalidad sa kalusugan ng tao.

3. ISYUNG PANLIPUNAN. Labis ang pagtutol ng mga Ternateños ukol sa proyekto. Ito ay ayon na din sa naging resulta ng inisyal na pakikipagdayalogo na isinagawa ng taga-pagsimula ng proyekto. Ang naturang pagtutol ay isang senyales ng labis na pagmamalasakit ng mga mamamayan ukol sa pangangalaga sa kapaligiran.

At dahil sa mga naturang kadahilanan, kami ay labis na tumututol sa pagbubukas ng isang sanitary landfill sa Brgy. Sapang, Ternate, at hinihiling sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) na huwag magbigay ng isang Environment Compliance Certificate (ECC) sa nagpapanukala ng naturang proyekto. Kasabay nito, aming iminumungkahi ang mga sumusunod:

1. Pagpapatupad ng mga probisyon sa Ecological Solid Waste Management Act of 2001. Ayon sa naturang batas, ang pangunahing pangangasiwa ng basura ay kinapapalooban ng apat na R: reduce (pagbabawas), re-use (muling paggamit), recycle (pagpapanibagong gamit) at respond (pagtugon). Ito ay isinasagawa sa pamamamagitan ng konsultatibong paraan, pagbubuo ng Solid Waste Management Board, pagtatag ng materials recovery faciltiy sa bawat pamayanan, at pagpasa ng mga kinakailangang ordinansa ukol sa pagpapatupad ng wastong pangangasiwa ng basura.

2. Patuloy na pagpapatatag at pagtataguyod ng lahat ng pagsisikap para malutas ang problema sa basura. Kabahagi nito ay ang isang mas malalim at mas seryosong pagbubuo at pagsasagawa ng mga programa o proyekto na lubusang magbibigay ng solusyon sa problema ng basura, na kung saan ay lalong magpapatibay sa mga gawaing may kinalaman sa pangangalaga ng kapaligiran.

Bilang mga malaya at makakalikasang Caviteño ay buong tapat na itinatalaga ang aming mga sarili para sa pangangalaga at pagpapanibagong buhay sa kalikasan bilang isang daan upang makamtan ang katarungan at kagalingang panlahat. Tinatawagan namin ang pamahalaan na kumilos ng walang kinikilingan kaugnay sa nasabing usapin. Tinatawagan naming lahat ng mga Caviteño at buong sambayanang Pilipino na maging mapagbantay at mapagpasya upang maipagpatuloy ang pangangalaga ng kapaligiran at maipagtanggol ang preserbasyon ng sangkatauhan!!

• What about the Philippine Eagle? (4)
• Magkaugnay ang lahat (3)
• Thousands of families in Cavite affected by typhoon Ondoy (0)
• Bente: LCDC 20th Anniversary Exhibit (0)
• Where are the Pinoy eco-bloggers? (4)

*Submitted as a reaction paper for Ecology class on the topic of Pollution and deforestation

Marahil ay narinig nyo na ang mga katagang ginamit ko bilang pamagat ng sulating ito. Ito ay hiniram ko mula sa awitin ni Joey Ayala na pinamagatang “Magkaugnay.” Simple lang ang mensahe ng makulay, makabuluhan at magandang awiting ito. Lahat tayo, lahat ng mga bagay-bagay sa mundo – may buhay man o wala – ay magkakaugnay. Ano man ang mangyari sa isa, sa isa o iba pang paraan ay makakarating at makakaapekto sa lahat.

Kadalasan, hindi natin mabatid o maramdaman agad-agad ang ganitong pagkakaungay dahil tayong mga tao ay may maling akala na tayo ay hiwalay, nakaaangat at makapangyarihang nilalang kumpara sa mga bagay-bagay at iba pang may buhay dito sa mundo. Inaakala nating dahil sa taglay nating talino at kakayanang baguhin o kahit papaano hulmahin ang ating kapaligiran ayon sa ating kagustuhan; malaya na tayong gawin ang kahit anong naisin natin sa kapaligiran.

Kasaysayan at tunay na karansan na ang nagpapatunay na ito ay isang maling kamalian. Mga biglaang pagbaha sa Ormoc, ang mga pagguho ng lupa at bundok sa St. Bernard, Samar, ang pagkalibing ng mga inosenteng maralita sa bundok ng basura sa Payatas at ang pagtapon ng langis sa karagatan ng Guimaras ay ilan lamang sa mga patunay na hindi ganoong kalakas ang kapangyarihan, kakayanan at talino nating mga tao.

Sa simpleng pagbaha sa mga kalsada ng Maynila at iba pang siyudad at ang paninisi ng mga tao sa mga basurang nakabara sa mga ilog at estero na siyang sanhi nito ay isa muling patunay na hindi na natin kailangang lumayo pa para makita at maramdaman ang mga maling gawain at kaugalian nating mga tao kugnay sa kalikasan.

Mula sa walang pakundangang pagmimina, pagtotroso, pagusunog ng mga panggatong ng mga industriya at sasakyan, mula sa pagtatapon mga dumi ng pabrika at residensyal sa mga ilog, lawa at sapa, hanggang sa simpleng pagtapon ng pabalat ng kendi sa labas ng dyipning ating sinasakyan, patuloy na sinisira nating mga tao ang ating kapaligiran. At sa bandang huli, dahil na rin sa ating pagkakaungay-ugnay, tayong mga tao muli ang tatamaan ng mga problemang ito at kadalasa’y buhay ng mga inosente ang kapalit.

Ito ba ang kaakibat at senyales ng pagiging industriyalisado? Ito ba ang kaakibat ng kaunlaran? Ito ba ang paraan para magkaroon ng ganansyang tubo mula sa pangangalakal at pagnenegosyo? Ito ba ang kagustuhan ng Manlilikha para sa tao at sanlibutan?

• Tutulan ang Ternate Landfill! (7)
• How your computer will save lives (3)
• What about the Philippine Eagle? (4)
• How life is organized (9)
• The most effective way of waste disposal (3)